Jest noc, dziecko nagle kaszle tak, jakby brakowało mu powietrza, a każdy kolejny odgłos brzmi bardziej niepokojąco. Duszący kaszel może wynikać z infekcji krtani, ale jeśli zaczął się podczas jedzenia lub zabawy małym przedmiotem, trzeba brać pod uwagę zadławienie.
Najpierw oceń, czy dziecko może swobodnie oddychać
- Dzwoń pod 112 lub 999, gdy dziecko sinieje, traci przytomność albo ma poważne trudności z oddychaniem.
- Głośny, skuteczny kaszel przy podejrzeniu zadławienia oznacza, że dziecko nadal przesuwa powietrze. Zachęcaj do kaszlu i obserwuj.
- Szczekający kaszel i chrypka mogą wskazywać na krup, zwłaszcza gdy pojawiają się po objawach przeziębienia.
- Nagły początek podczas jedzenia lub zabawy wymaga pilnej oceny, nawet jeśli kaszel po chwili osłabnie.
- Prawidłowe zdjęcie RTG nie wyklucza ciała obcego w drogach oddechowych.
Sinienie, bezgłośny kaszel lub ciężki oddech wymagają natychmiastowej pomocy
Jeśli dziecko nie może zaczerpnąć powietrza, mówić ani płakać, kaszel jest cichy lub zanika, a usta albo twarz sinieją, dzwoń pod 112 lub 999. Nie czekaj, aż objawy same ustąpią. Gdy dziecko jest nieprzytomne, dyspozytor może instruować, jak rozpocząć resuscytację.
Przy zadławieniu i skutecznym, głośnym kaszlu pozwól dziecku kaszleć i uważnie obserwuj oddech. Nie wkładaj palców do ust na ślepo, bo można przesunąć przedmiot głębiej. Jeśli kaszel staje się nieefektywny, postępowanie zależy od wieku dziecka: u niemowlęcia stosuje się naprzemiennie uderzenia między łopatkami i uciśnięcia klatki piersiowej, a u starszego dziecka po uderzeniach uciśnięcia nadbrzusza. Szczegóły podaje Ministerstwo Zdrowia.
Nie myl napadu kaszlu z drobnym zakrztuszeniem. Jeśli trudności z oddychaniem są nasilone, dziecko wciąga skórę między żebrami lub nad mostkiem, jest wiotkie albo ma zaburzenia świadomości, potrzebuje pilnej pomocy medycznej bez względu na przypuszczalną przyczynę.
Szczekający kaszel i nagły napad po jedzeniu prowadzą do innych decyzji
Dwa kaszle mogą brzmieć równie groźnie, ale ich początek często podpowiada, co zrobić. Przebieg objawów jest ważniejszy niż samo określenie „duszący”, bo opisuje ono odczucie, a nie rozpoznanie.
| Sytuacja lub objaw | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kaszel pojawia się nagle podczas jedzenia lub zabawy małym przedmiotem | Zadławienie lub ciało obce w drogach oddechowych | Jeśli kaszel jest skuteczny, zachęcaj do kaszlu i obserwuj. Przy kaszlu nieefektywnym postępuj zgodnie z zasadami pierwszej pomocy i wezwij pomoc, jeśli oddech jest poważnie utrudniony. |
| Szczekający kaszel, chrypka, czasem głośny dźwięk przy wdechu | Krup, czyli zapalenie krtani i okolicznych dróg oddechowych | Skontaktuj się z lekarzem. Jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem lub głośny świst słyszysz także w spoczynku, szukaj pilnej pomocy. |
| Napady kaszlu z katarem lub gorączką, bez nagłego zdarzenia podczas jedzenia | Infekcja dróg oddechowych, między innymi wirusowa | Obserwuj oddech i ogólny stan dziecka. Pilnej oceny wymaga narastająca duszność, sinienie lub wyraźna senność. |
| Kaszel lub świszczący oddech utrzymuje się po epizodzie zakrztuszenia | Możliwe ciało obce mimo chwilowej poprawy | Skontaktuj się pilnie z lekarzem i wyraźnie opowiedz, co wydarzyło się przed początkiem kaszlu. |
Przy krupie kaszel często brzmi jak szczekanie, a chrypce może towarzyszyć świst przy wdechu, nazywany stridorem. W przypadku ciała obcego początek bywa nagły, na przykład podczas posiłku, a po napadzie może nastąpić okres pozornej poprawy. Chwilowe uspokojenie kaszlu nie zawsze kończy problem, jeśli wcześniej doszło do zakrztuszenia.
Spokojny oddech między napadami nie wyklucza połkniętego lub wciągniętego przedmiotu
Rodzic może nie zauważyć samego zakrztuszenia, zwłaszcza gdy dziecko bawi się w grupie albo na chwilę zostaje poza zasięgiem wzroku. Zdarza się też, że po krótkim ataku kaszlu objawy słabną, a dopiero później wracają. Powiedz lekarzowi o możliwym epizodzie, nawet jeśli nie masz pewności, co się stało.
Wytyczne Children’s Health Queensland podają, że zwykłe zdjęcie RTG może być prawidłowe u 30-50% dzieci z ciałem obcym w tchawicy lub oskrzelach. Wiele przedmiotów nie jest widocznych na zdjęciu, dlatego wynik badania trzeba oceniać razem z historią zdarzenia i objawami. Prawidłowy obraz RTG nie powinien sam zamykać diagnostyki, jeśli kaszel zaczął się nagle po zakrztuszeniu i nadal się utrzymuje.
Przy krupie liczy się to, jak dziecko oddycha w spoczynku
Szczekający kaszel potrafi przestraszyć, szczególnie nocą, ale jego brzmienie samo w sobie nie pokazuje ciężkości choroby. Zwróć uwagę na oddech, kolor skóry i zachowanie dziecka. Świst przy wdechu słyszalny, gdy dziecko spokojnie siedzi lub leży, jest bardziej niepokojący niż hałas pojawiający się wyłącznie podczas płaczu.
Jeśli dziecko oddycha z wysiłkiem, wciąga skórę klatki piersiowej, ślini się, ma trudność z mówieniem lub piciem albo staje się nadmiernie senne, potrzebna jest pilna pomoc. Przy ciężkiej duszności dzwoń pod 112 lub 999. Do czasu uzyskania pomocy postaraj się ograniczyć płacz i niepokój, bo nasilone pobudzenie może utrudniać obserwację oddechu. Syrop przeciwkaszlowy nie zastępuje oceny lekarza, gdy pojawia się świst lub duszność.
Po napadzie kaszlu obserwuj dziecko i zapisz, co wydarzyło się wcześniej
Gdy stan dziecka jest stabilny, krótka notatka może pomóc podczas rozmowy z lekarzem. Zapisz, czy kaszel zaczął się nagle, co dziecko jadło lub czym się bawiło, czy wystąpił świst przy wdechu oraz czy objawy wracają. Wspomnij także o zakrztuszeniu, które mogło wydarzyć się wcześniej, nawet jeśli później dziecko przez jakiś czas oddychało spokojnie.
Uważam, że przy duszącym kaszlu bezpieczniej najpierw ocenić oddech i możliwy moment zadławienia, zamiast od razu sięgać po lek na kaszel. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza; skonsultuj się z nim, jeśli objawy budzą niepokój, nawracają lub nie ustępują. W nagłym zagrożeniu życia dzwoń pod 112 lub 999.
